Lapin podręcznik użytkownika
PolskiPL
Otwórz Lapin

Podręcznik użytkownika

Systemy instalacyjne

Rysuj na rzucie schematy instalacji grzewczych, wodnych, kanalizacyjnych, elektrycznych i wentylacyjnych, ze źródłami, odbiornikami i przewodami między nimi, i eksportuj je jako sieć IFC.

Karta Instalacje rysuje instalacje budynku tak, jak szkicuje je inżynier: system dla każdej instalacji, jego źródło (kocioł, wodomierz, pion, rozdzielnica, wentylator), jego odbiorniki (grzejniki, umywalki, WC, gniazda, oprawy oświetleniowe, nawiewniki) i przewody między nimi. Każdy węzeł jest prawdziwym elementem IFC z portami; każdy przewód jest odcinkiem rury, kanału lub kabla; połączenia trzymają się, gdy cokolwiek przesuwasz.

Karta Instalacje
Karta Instalacje

System jednym kliknięciem

Karta Instalacje zbiera swoje narzędzia w trzech grupach: System (Nowy system ▾ z mediami, Edytuj system, Systemy…, Rzut instalacji, Wolne przyłącza i Zestawienia ▾), Odcinki (Odcinek, Umieść węzeł, edycje odcinka, Zamknij pętlę i Ulica ▾) oraz Koryta i wentylatory (Korytko kablowe, Wentylatory ▾, Ułóż w trasie kablowej, Kanał do wylotu, Typy wentylatorów). Przycisk z ▾ otwiera swoją listę; każde narzędzie zachowuje swoje litery, a Polecenia… i Moje narzędzia znajdują je jak dotąd.

W sekcji Nowy system wybierz instalację (Ogrzewanie, Woda, Ciepła woda, Kanalizacja, Elektryka, Wentylacja) i kliknij na rzucie. Lapin umieszcza cały system: źródło w miejscu kliknięcia, pierwszy odbiornik kilka metrów dalej i przewód między nimi. System otwiera się do edycji.

System grzewczy na rzucie parteru: kocioł, dwa grzejniki pod oknami i przewody między nimi
System grzewczy na rzucie parteru: kocioł, dwa grzejniki pod oknami i przewody między nimi

W trybie edycji wszystko, co nie należy do systemu, jest przygaszone i można wybierać tylko węzły i przewody systemu. Przeciągnij źródło i odbiornik tam, gdzie mają stać: ich przewód podąża za nimi. Dodawaj odbiorniki przyciskami + Grzejnik, + Umywalka… w panelu Właściwości albo narzędziami w grupach Ogrzewanie, Instalacje wod.-kan., Elektryka i Powietrze: każdy nowy odbiornik dołącza do systemu własnym przewodem, od najbliższego wolnego portu źródła lub od najbliższego przewodu (trójnik). Gotowe (lub Esc) kończy tryb edycji i mówi, ile kolan i trójników ma system i co jest jeszcze otwarte. Edytuj system (ES) otwiera go ponownie.

Przewody

Odcinek (RN) rysuje przewód punkt po punkcie; naciśnij Enter, aby zakończyć. Koniec, który trafi na otwarty port, łączy się z nim; koniec, który trafi na przewód tego samego systemu, tworzy od niego odgałęzienie.

Połącz łączy koniec przewodu z węzłem lub innym przewodem; Rozłącz go uwalnia. Wolne przyłącza zaznacza wszystko, co jest jeszcze niepołączone.

Zmiana przebiegu przewodu

Zaznacz przewód: jego uchwyty leżą na linii tak, jak jest narysowana, nawet po przesunięciu węzłów, które łączy.

  • Przeciągnij uchwyt, aby swobodnie przesunąć ten narożnik.
  • Przeciągnij środek odcinka, aby przesunąć odcinek w bok; sąsiednie odcinki się wydłużają, więc prostokątna trasa pozostaje prostokątna. Przesuń pierwszy lub ostatni odcinek, a Lapin doda tam uskok, aby koniec pozostał na swoim porcie.
  • Kliknij z Ctrl uchwyt, aby go usunąć, lub środek odcinka, aby dodać nowy; Dodaj uchwyt wstawia go w miejscu kliknięcia.
  • Obejście (DU) prowadzi przewód dookoła przeszkody: kliknij przewód w miejscu, gdzie zaczyna się obejście, kliknij, gdzie kończy się na tym samym odcinku, a następnie przesuń kursor na stronę, w którą ma iść, i kliknij (lub wpisz odległość). Przewód wychodzi, biegnie wzdłuż i wraca, z czterema nowymi narożnikami; zachowuje swoje połączenia.
  • Narysuj ścieżkę ponownie (RP) nadaje przewodowi nową trasę: zaznacz go (lub zacznij na nim) i narysuj trasę punkt po punkcie, Enter, aby zakończyć. Przewód zachowuje swój system, rozmiar i połączenia, a jego końce wracają na swoje porty.
  • Modyfikuj → Podziel element tnie przewód na dwa tam, gdzie klikniesz: mufa (kształtka w linii, IfcPipeFitting CONNECTOR) łączy obie części w miejscu cięcia, ich końce w jej środku, więc ich długości sumują się do długości przewodu. Druga część przejmuje to, na czym był koniec przewodu, a każde odgałęzienie zostaje na części, do której się łączy. Przewód sparowany (zasilanie i powrót) zostaje tam z dwoma otwartymi końcami. Modyfikuj → Utnij/wydłuż elementy doprowadza koniec przewodu do granicy (koniec puszcza port, na którym był), a Odsuń kopiuje przewód równolegle. Odgałęzienie na części, którą przycięcie odcina, jest odrzucane.
Przewód grzejnika poprowadzony dookoła przeszkody poleceniem Obejście: na zewnątrz, wzdłuż i z powrotem
Przewód grzejnika poprowadzony dookoła przeszkody poleceniem Obejście: na zewnątrz, wzdłuż i z powrotem

Węzły

Każdy węzeł ma rolę: kocioł, grzejnik, rozdzielacz, wodomierz, umywalka, zlew, WC, prysznic, wanna, pion, rewizja, rozdzielnica, gniazdo, oprawa oświetleniowa, łącznik, wentylator, nawiewnik, kratka wywiewna, zawór, przejście w górę/w dół, zaślepka. Rola nadaje mu klasę IFC, porty, rozmiar i symbol na rzucie. Zawór, licznik lub łącznik upuszczony na przewód dzieli go i staje pośrodku. Przejście w górę/w dół prowadzi przewód na inną wysokość lub na kondygnację wyżej.

Właściwości grzejnika: jego system, rola i porty, rozmiar i moc
Właściwości grzejnika: jego system, rola i porty, rozmiar i moc

W panelu Właściwości węzeł pokazuje swój system, rolę i porty (otwarte lub połączone); przewód pokazuje swoje dwa końce. Oba przyjmują wartości domyślne systemu, chyba że nadasz im własną wartość: rozmiar, wysokość, płaszczyznę, w której biegną (podłoga, sufit, ściana), parę lub pojedynczo, materiał, spadek.

Systemy

Systemy… wyświetla systemy projektu i wartości domyślne bieżącego: rozmiar, płaszczyznę i wysokości każdej płaszczyzny, spadek (kanalizacja), to, czy przewody są rysowane parami (ogrzewanie: zasilanie i powrót) i w jakim odstępie, materiał i izolację. Zmień wartość domyślną, a każdy węzeł i przewód bez własnej wartości podąży za nią.

Okno dialogowe Systemy
Okno dialogowe Systemy

Rzuty, wykazy i IFC

Rzut instalacji tworzy dla poziomu rzut branży instalacyjnej, umieszczony w przeglądarce w zbiorze Instalacje. Lista urządzeń i Lista odcinków w grupie System → Zestawienia są zestawieniami jak każde inne: trafiają na arkusze i eksportują się razem z nimi.

W eksporcie IFC każdy system jest IfcDistributionSystem, każdy węzeł i przewód ma swoje IfcDistributionPorts, a połączenia są zapisywane między portami, więc sieć trafia do innego programu połączona od źródła do ostatniego odbiornika.

Gaz i olej opałowy

Gaz i Olej opałowy to osobne media w Nowy system. System gazowy podaje w Systemy… swój gaz (Gaz ziemny lub LPG) i Klasę ciśnienia (niskie w domu, średnie w ulicy); jego rury to domyślnie stal czarna na ścianach na wysokości 2,1 m, a mogą być miedziane, wielowarstwowe lub z PE 100 dla tego, co w ziemi. Olej opałowy płynie miedzią.

Instalacja gazowa domu zaczyna się w szafce gazowej na elewacji. Kliknij Nowy system → Gaz: szafka staje tam, gdzie klikniesz, a kocioł gazowy w środku, połączone przewodem. Po drodze narzędzia z Gaz kładą na przewodzie reduktor gazu, gazomierz, główny zawór gazu, zawory przy urządzeniach i przyłącza elastyczne, które dzielą go jak każda kształtka; kuchenka gazowa i podgrzewacz gazowy łączą się z instalacją własnym przewodem. Gdzie rura gazowa lub olejowa przechodzi przez ścianę, idzie w tulei ochronnej, rysowanej i liczonej z przewodem. Kocioł gazowy narysowany w systemie grzewczym jako jego źródło łączy się z instalacją gazową z jego właściwości (przycisk + z nazwą systemu gazowego).

Instalacja gazowa domu: szafka, reduktor i gazomierz na zewnątrz, kocioł i kuchenka w kuchni
Instalacja gazowa domu: szafka, reduktor i gazomierz na zewnątrz, kocioł i kuchenka w kuchni

Każde urządzenie zachowuje swoje zużycie (m³/h) i typ urządzenia według odprowadzenia spalin (A bez odprowadzenia, B z otwartą komorą, C z zamkniętą komorą), dla wykazów i wymiarowania.

Olej opałowy stawia zbiornik oleju opałowego (wewnątrz, na zewnątrz lub podziemny) i kocioł olejowy; króciec napełniania i kołpak odpowietrzający łączą się z napełnianiem i odpowietrzeniem zbiornika, a filtr oleju siedzi na zasilaniu.

Zasilanie w ulicy

W Odcinki → Ulica narzędzie Gazociąg wzdłuż… (GM) układa gazociąg wzdłuż tego, co klikniesz — drogi, osi trasy, narysowanej linii, ściany — w odległości od linii i na głębokości (przykryciu) z paska linii poleceń; pod terenem głębokość liczy się od gruntu, inaczej od kondygnacji. Gazociąg rysuje go punkt po punkcie. Gazociąg trafia do systemu gazowego średniego ciśnienia z rur PE, z taśmą ostrzegawczą.

Przyłącze (GS): kliknij gazociąg, potem szafkę. Lapin stawia trójnik siodłowy na gazociągu, układa rurę przyłącza prostopadle od niego na jej przykryciu aż do szafki i tam wprowadza ją w górę do szafki.

Przyłącze od gazociągu w ulicy do szafki gazowej, zaznaczone
Przyłącze od gazociągu w ulicy do szafki gazowej, zaznaczone
Gazociąg i przyłącze pod ziemią, instalacja na elewacji
Gazociąg i przyłącze pod ziemią, instalacja na elewacji
Właściwości przyłącza: od trójnika siodłowego do szafki, przykrycie i średnica
Właściwości przyłącza: od trójnika siodłowego do szafki, przykrycie i średnica
Wartości domyślne systemu gazowego: jego gaz i klasa ciśnienia
Wartości domyślne systemu gazowego: jego gaz i klasa ciśnienia

Zestawienie materiałów gazu i oleju w System → Zestawienia wymienia, system po systemie, rury według materiału i średnicy z ich długością (a z niej piony), kolana, trójniki i tuleje, taśmę ostrzegawczą, zawory, gazomierze i szafki oraz urządzenia z zainstalowanym zużyciem i mocą. W IFC system gazowy to IfcDistributionSystem typu GAS, a olejowy FUEL; szafka to IfcDistributionChamberElement, gazomierz IfcFlowMeter GASMETER, zawory IfcValve, kuchenka IfcBurner, zbiornik IfcTank.

Zestawienie materiałów gazu i oleju
Zestawienie materiałów gazu i oleju

Dobór średnic rur ze zużycia urządzeń i sprawdzenie spadku ciśnienia to inżynieria, w edycji Lapin MEP.

Ochrona przeciwpożarowa

Sygnalizacja pożaru i Hydranty to osobne media w Nowy system, ich urządzenia umieszcza się narzędziem Umieść węzeł, a pętlę zamyka Zamknij pętlę w grupie Odcinki.

Nowy system → Sygnalizacja pożaru stawia centralę sygnalizacji pożarowej tam, gdzie klikniesz, i pierwszą czujkę dymu obok, połączone kablem pętli. Każde urządzenie postawione potem (Czujka dymu SD, Czujka ciepła HD, Ręczny ostrzegacz pożarowy MC, Sygnalizator akustyczny, Sygnalizator akustyczno-optyczny) łączy się z otwartym końcem pętli, czyli z urządzeniem postawionym przed nim. Kabel biegnie od jednego urządzenia do następnego w kolejności, w jakiej je stawiasz. Zamknij pętlę prowadzi kabel od ostatniego urządzenia z powrotem do wejścia powrotnego centrali, tak że pętla jest zasilana z obu końców. Kabel to kabel ognioodporny na suficie.

Pętla sygnalizacji pożaru: centrala przy wejściu, czujki z ich zasięgiem, ręczny ostrzegacz i sygnalizator, pętla zamknięta z powrotem do centrali
Pętla sygnalizacji pożaru: centrala przy wejściu, czujki z ich zasięgiem, ręczny ostrzegacz i sygnalizator, pętla zamknięta z powrotem do centrali

Każda czujka pokazuje swój zasięg jako przerywany okrąg. Domyślnie promień pochodzi z tabeli projektowej dla płaskiego stropu do 6 m: 5,8 m dla czujki dymu, 3,6 m dla czujki ciepła. Nadaj czujce własny Promień pokrycia w jej właściwościach, gdy pomieszczenie, jego wysokość lub strop wymagają innej wartości.

Nowy system → Hydranty stawia zestaw pompowy przeciwpożarowy i pierwszy hydrant wewnętrzny połączony z nim rurą stalową ocynkowaną (domyślnie DN 50). Każdy hydrant postawiony potem włącza się do sieci trójnikiem. Zbiornik wody przeciwpożarowej zasila pompę przez jej własny króciec ssawny, a nasadę dla straży pożarnej łączy się ręcznie narzędziem Odcinek. Hydrant zewnętrzny i Tryskacz uzupełniają sieć. Hydrant wewnętrzny rysuje swój zasięg jako przerywany okrąg: Długość węża (domyślnie 20 m) plus Prąd zwarty (6 m). Ustaw obie wartości tak, jak wymaga norma dla budynku.

Hydranty wewnętrzne zasilane z zestawu pompowego, ich zasięg narysowany na rzucie
Hydranty wewnętrzne zasilane z zestawu pompowego, ich zasięg narysowany na rzucie
Pętla sygnalizacji pożaru i hydranty w 3D
Pętla sygnalizacji pożaru i hydranty w 3D

Zestawienie materiałów ochrony przeciwpożarowej w System → Zestawienia wymienia, system po systemie:

  • centrale, czujki, ręczne ostrzegacze i sygnalizatory;
  • kabel pętli z jego długością i informacją, czy każda pętla jest zamknięta;
  • zbiornik, zestawy pompowe, hydranty i tryskacze;
  • rury według materiału i średnicy, z ich kolanami i trójnikami.

W IFC oba systemy są typu FIREPROTECTION. Centrala to IfcUnitaryControlElement ALARMPANEL, czujki IfcSensor (SMOKESENSOR, HEATSENSOR), ręczne ostrzegacze i sygnalizatory IfcAlarm, hydranty i tryskacze IfcFireSuppressionTerminal, a kabel pętli IfcCableSegment.

Zestawienie materiałów ochrony przeciwpożarowej
Zestawienie materiałów ochrony przeciwpożarowej

Rozmieszczenie czujek pomieszczenie po pomieszczeniu według tabeli projektowej i sprawdzenie, że każde pomieszczenie jest pokryte przez czujki i hydranty, to inżynieria, w edycji Lapin MEP.

Wentylatory wyciągowe

Wentylatory (w grupie Koryta i wentylatory na karcie Instalacje) wstawia wentylatory wyciągowe łazienek i kuchni jako osobne elementy, każdy według typu, który konfigurujesz:

  • Wentylator ścienny (VF): wentylator osiowy na ścianie, wydmuchujący prosto przez nią;
  • Wentylator sufitowy: wentylator pod sufitem z kanałem wychodzącym z boku;
  • Wentylator kanałowy: wentylator rurowy w przestrzeni nad sufitem, na kanale;
  • Wentylator okienny: wentylator osadzony w szybie okna;
  • Wentylator sufitowy z oświetleniem: wentylator sufitowy z lampą w kratce;
  • Wentylator z panelem żaluzjowym: panel ścienny z żaluzją obok wentylatora i osłoną pod nim.

Wybierz narzędzie i kliknij. Wentylator ścienny, okienny lub z panelem żaluzjowym trafia na lico ściany najbliższej kliknięciu (do 600 mm), przodem do pomieszczenia, środkiem 2,1 m nad podłogą (okienny 1,9 m). Wentylator sufitowy trafia tam, gdzie klikniesz, pod sufit pomieszczenia; kanałowy 250 mm nad nim. Pasek wiersza poleceń wybiera typ, który wstawia narzędzie, spośród typów projektu lub wbudowanych typów Lapin (wentylator ścienny Ø100 z czujnikiem wilgotności, sufitowy z oświetleniem i czujnikiem ruchu, kanałowy na dwie łazienki…).

Wentylator ścienny wycina w swojej ścianie okrągły otwór, o 20 mm szerszy od swojego kanału: przepust ściany, jak przewód instalacji (na rzutach widać go jako bryłę otworu, a w IFC trafia jako otwór ściany). Jest wyznaczany z położenia wentylatora, więc wentylator przesunięty wzdłuż ściany zabiera otwór ze sobą. Wentylator okienny siedzi w szybie i niczego nie wycina.

Łazienka z wentylatorem ściennym, wentylatorem sufitowym z oświetleniem wyprowadzonym przez ścianę i wentylatorem z panelem żaluzjowym
Łazienka z wentylatorem ściennym, wentylatorem sufitowym z oświetleniem wyprowadzonym przez ścianę i wentylatorem z panelem żaluzjowym

Rzuty rysują wentylator jego symbolem instalacyjnym: okrąg z łopatkami, przód na ścianie, tuleję przerywaną przez ścianę i strzałkę w kierunku przepływu powietrza; kratkę wentylatora sufitowego przerywaną, bo jest nad przekrojem. Rzuty sufitu, przekroje, elewacje i 3D rysują bryły.

Kanał do wylotu wyprowadza powietrze z wentylatora sufitowego lub kanałowego: kliknij wentylator, a potem miejsce, gdzie kanał wychodzi. Kanał jest przewodem systemu projektu Wyciąg łazienkowy (tworzonego z pierwszym kanałem; przecina ściany, przez które przechodzi), tak szerokim jak kanał wentylatora, na wysokości jego króćca. Kończy się kratką na zewnętrznym licu ściany albo, gdy na pasku włączono Przez dach, rurą wznoszącą się do wywiewki. Przesunięty lub podniesiony wentylator zabiera ze sobą początek kanału.

Wentylatory w 3D: kanał do kratki na zewnątrz, kratka wentylatora ściennego na elewacji
Wentylatory w 3D: kanał do kratki na zewnątrz, kratka wentylatora ściennego na elewacji

Typy wentylatorów

Typy wentylatorów otwiera typy: projektu oraz wbudowane, dodawane jednym kliknięciem. Typ określa:

  • swój montaż (taki, jaki dopuszcza jego rodzaj) i średnicę kanału (Ø100, 125, 150 lub 200 mm);
  • kształt kratki (okrągła lub kwadratowa), rozmiar, wzór (żaluzje, szczeliny, pierścienie lub gładka) i wykończenie (biały, srebrny, czarny, stal nierdzewna lub chrom);
  • wydajność (m³/h) i moc (W);
  • sterowanie: wyłącznik, czujnik wilgotności, wyłącznik czasowy, oba lub czujnik ruchu;
  • klapę zwrotną, a także oświetlenie wentylatora sufitowego, długość kanałowego, szerokość i wysokość panelu żaluzjowego, widoczne tylko tam, gdzie mają zastosowanie.

Podgląd obok pochodzi z silnika: symbol na rzucie u góry, widok z przodu u dołu. Każdy wentylator danego typu podąża za zmianą.

Typy wentylatorów z podglądem panelu żaluzjowego
Typy wentylatorów z podglądem panelu żaluzjowego

Zaznacz wentylator, aby zmienić jego typ, wysokość nad podłogą, obrót oraz, gdy ma kanał, jego wylot (ściana lub dach) i to, jak wysoko wylot wznosi się nad kanałem. Przeciągnij uchwyt pośrodku, aby go przesunąć, a uchwyt przed nim, aby go obrócić.

Właściwości wentylatora sufitowego
Właściwości wentylatora sufitowego

Zestawienia, koszty i IFC

Zestawienie wentylatorów wymienia każdy wentylator z pomieszczeniem, rodzajem, rozmiarem, wydajnością, montażem, sterowaniem, wysokością i wylotem oraz łączną wydajność. Kontrola wyciągu w pomieszczeniach wymienia każdą łazienkę, WC i kuchnię (i każde pomieszczenie z wentylatorem) z kubaturą, potrzebnym wyciągiem i tym, co dają jego wentylatory: łazienka 8 wymian powietrza na godzinę i co najmniej 54 m³/h, WC 6 i 25 m³/h, kuchnia 6 i 108 m³/h. To wartości orientacyjne; sprawdź je z normą, według której projektujesz.

Nowy typ ma pozycję kosztową LAP-FAN, liczoną na sztukę (Realizacja → Przypisz pozycje… ją zmienia).

IFC zapisuje wentylator jako IfcFan typu IfcFanType z jego typem predefiniowanym (PROPELLORAXIAL dla ściennego lub okiennego, CENTRIFUGALRADIAL dla sufitowego, TUBEAXIAL dla kanałowego) i Pset_FanTypeCommon (NominalAirFlowRate, NominalPowerRate); otwór w ścianie jako IfcOpeningElement. Lapin wczytuje je z powrotem jako własne wentylatory.

Koordynacja: bryły otworów i sprawdzanie kolizji

Każdy otwór w ścianie, stropie lub dachu może być osobną bryłą otworu: bryłą tak dużą jak otwór, przez całą grubość elementu nośnego, z wykończeniami. Programy wykrywania kolizji (Navisworks, Solibri, BIMcollab) sprawdzają instalacje względem takich brył regułą „całkowicie wewnątrz”: rura, kanał lub koryto kablowe w całości w bryle jest w porządku; element wystający z niej albo przechodzący przez ścianę bez otworu to kolizja. Lapin wykonuje to samo sprawdzenie.

Zarządzaj → Wykrywanie kolizji… uruchamia sprawdzenie tylko na żądanie: nic nie uruchamia go samo, ani edycja, ani Zarządzaj → Sprawdź. Jego karta Ustawienia ustala, dla jakich otworów powstają bryły (otwory w ścianach, drzwi, okna, stropy i dachy), o ile są większe lub mniejsze od swoich otworów (Odsunięcie bryły) oraz Luz, jaki element instalacji musi zachować od boków bryły. Uruchom wykrywanie kolizji przechodzi raz przez każdą rurę, kanał i korytko kablowe — ciągi Lapin i segmenty zaimportowanego modelu instalacji tak samo, a także przepusty własne modelu instalacji — i zachowuje to, co znalazło, jako raport kolizji projektu z datą uruchomienia, dopóki nie zostanie uruchomione ponownie. Gdy model zmieni się potem, raport mówi, że jest nieaktualny. Jego problemy są pogrupowane według rodzaju i ponumerowane, a każdy numer zostaje ten sam od uruchomienia do uruchomienia:

  • Brak otworu: przechodzi przez element nośny tam, gdzie nie ma otworu;
  • Nieprzecięte: nośne lub kolejność cięcia: brak otworu, bo własne otwory ciągów (niżej) nie przecinają tego elementu;
  • Otwór za mały: przechodzi przez otwór, ale z niego wystaje, z luzem; Brakuje mówi, o ile milimetrów po najgorszej stronie;
  • Pusta bryła (z zaznaczonymi Pustymi otworami w Ustawieniach): otwór w ścianie lub stropie, przez który nic nie przechodzi (otwór schodowy nigdy nim nie jest).
Raport kolizji: brak otworu, otwór za mały i pusta bryła, każde ponumerowane
Raport kolizji: brak otworu, otwór za mały i pusta bryła, każde ponumerowane

Każdy problem jest Do poprawy, Rozwiązana lub Zignorowana, z komentarzem. Kliknięcie wiersza pokazuje parę w 3D, oba zaznaczone (same w 3D ukrywa na razie resztę); strzałki przechodzą do poprzedniej i następnej. Zaznacz w widoku (także Widok → Znaczniki kolizji) rysuje każdy otwarty problem w rzucie, przekroju lub elewacji na wierzchu jako czerwoną chmurkę z jego numerem, tylko na ekranie.

Rzut z zaznaczonymi kolizjami: czerwone chmurki z ich numerami
Rzut z zaznaczonymi kolizjami: czerwone chmurki z ich numerami

Wykonaj otwór wycina prosty otwór wokół elementu w ścianie (okrągły dla rury lub kabla, prostokątny dla kanału) lub w stropie, z bokami w odległości luzu i wymiarem zaokrąglonym w górę według reguły instalacji z kolejności cięcia; Powiększ otwór powiększa za mały otwór. Popraw zaznaczone robi to dla każdego zaznaczonego wiersza, Ignoruj i Otwórz ponownie zmieniają ich stan; każde to jeden krok do cofnięcia. Raport mówi wtedy, że jest nieaktualny: uruchom go ponownie, a poprawione pojawi się jako Rozwiązana (pokaż rozwiązane). Jej wiersz mówi wtedy, przy którym uruchomieniu uznano ją za rozwiązaną i jak jest teraz: otwór, przez który przechodzi, i rozmiar ciągu w nim (Resolved at the run of 04.11.2026 15:20: opening V1 200 mm, run 160 mm.), albo że ciąg już przez niego nie przechodzi; każde kolejne uruchomienie aktualizuje rozmiary.

Uruchomione ponownie po poprawkach: obie kolizje rozwiązane
Uruchomione ponownie po poprawkach: obie kolizje rozwiązane

BCF zamienia otwarte kolizje w uwagi typu Clash z ich punktami widzenia (Zarządzaj → Uwagi do modelu…) i zapisuje je jako plik BCF; uruchomione ponownie aktualizuje te same uwagi. CSV i PDF zapisują raport jako listę. Zarządzaj → Sprawdź tylko czyta raport: jego otwarte kolizje są ostrzeżeniami, tak jak nieaktualny raport.

Ciągi, które same wycinają swoje otwory

Kolejność cięcia (Zarządzaj → Kolejność cięcia) obejmuje też ciągi instalacyjne, ponad ścianami, stropami i dachami. Z włączonym Ciągi przecinają ściany, stropy i dachy ciąg, który przechodzi przez ścianę, strop lub dach, wycina tam własny otwór: okrągły dla rury lub kabla przechodzącego prostopadle, prostokątny dla kanału lub ciągu ukośnego, tak duży jak zewnętrzna strona ciągu (jego izolacja, rura osłonowa przewodu gazowego) plus Luz dookoła, zaokrąglony w górę do kroku, nigdy mniejszy niż Najmniejszy otwór. Otwór nie jest przechowywany osobno: przesuwa się i rośnie razem z ciągiem i znika, gdy ciąg znika lub już nie przechodzi. Jest bryłą jak każdy otwór (rysowaną, listowaną, sprawdzaną), a eksport IFC zapisuje go jako IfcOpeningElement z Lapin_ProvisionOpening (i jako przepust z zaznaczonymi Bryłami otworów), więc ponowne sprawdzenie nie ma nic do zgłoszenia. Ściana, strop lub dach ustawione nad ciągami w kolejności cięcia (według klasy lub materiału) nie są przecinane, ani nośne (LoadBearing w ich Pset_…Common), chyba że zaznaczono przecinaj także je: wykrywanie kolizji zgłasza je jako Nieprzecięte. Ciąg wyburzony nic nie przecina, a tam, gdzie ciąg przechodzi już przez otwór, żaden nie jest wycinany. System może zdecydować inaczej w Instalacje → Systemy… (Ciągi przecinają ściany, stropy i dachy: jak kolejność cięcia, tak, nie). W nowym projekcie jest włączone; projekt zrobiony wcześniej ma je wyłączone, dopóki się go nie włączy.

W ścianie łukowej otwór wypada tam, gdzie ciąg spotyka łuk, a jego szerokość mierzy się wzdłuż łuku; prostokątny ma boki promieniowe, jak otwór drzwi lub okna. W dachu wycina się go w połaci, przez którą przechodzi ciąg: pionowo dla stojącej rury (wywiewki), wydłużony wzdłuż przebiegu dla ciągu ukośnego, jak w stropie; płatwie i płatew kalenicowa pod połacią nie są przecinane, a wykrywanie kolizji zgłasza ciąg, który przez nie przechodzi. Przesunięcie lub zmiana rozmiaru ciągu przebudowuje tylko ściany, stropy i dachy, które przecinał lub przecina teraz, niezależnie od wielkości modelu. Własny IFC Lapina wczytany z powrotem nie bierze tych otworów ponownie, gdy przychodzą też ich ciągi (ciągi wycinają je na nowo, nigdy dwa razy); bez swojego ciągu (pominiętego w imporcie albo w projekcie, którego ciągi nic nie przecinają) każdy wchodzi jako otwór swojego elementu, więc nic nie ginie.

Ciągi instalacyjne w kolejności cięcia
Ciągi instalacyjne w kolejności cięcia

Karta Bryły wypisuje każdą bryłę z jej znakiem (V1, V2… kondygnacja po kondygnacji), elementem nośnym, drzwiami lub oknem w niej, rozmiarem i głębokością; kliknięcie zaznacza jej otwór.

Bryły ze znakami i rozmiarami
Bryły ze znakami i rozmiarami

Widok → Bryły otworów, z widokiem 3D z przodu, rysuje je w 3D, półprzezroczyste fioletowe ze znakami; kliknięcie zaznacza otwór.

Bryły w ścianie wewnętrznej, z rurami przez nie
Bryły w ścianie wewnętrznej, z rurami przez nie

Z rzutem, przekrojem lub elewacją z przodu Widok → Bryły otworów rysuje je w tym widoku, jak rysunek koordynacyjny pokazuje przewidziane otwory: przecięte tam, gdzie widok je tnie (otwór w ścianie na całej jej grubości, w stropie przez płytę), widziane tam, gdzie je widzi (otwór w stropie poniżej cięcia rzutu, otwór w ścianie na licu, na które patrzy elewacja), przerywane, gdy otwór w ścianie leży pod cięciem, a w stropie nad nim; każdy przekreślony po przekątnych, z oznaczeniem, a pod nim wymiar i rzędna dołu otworu w ścianie (400×200 +0.90, Ø200). Rysuje je silnik razem z resztą rysunku, więc arkusze, PDF i DXF (warstwa VOIDS) drukują je tak, jak pokazuje ekran.

Rzut z bryłami otworów: przecięte w ścianach, otwór w stropie widziany, każdy przekreślony i oznaczony
Rzut z bryłami otworów: przecięte w ścianach, otwór w stropie widziany, każdy przekreślony i oznaczony

Etykieta otworu stoi obok niego, w poprzek ściany, tam gdzie nic innego nie jest narysowane: zakres otwierania drzwi, znacznik drzwi lub okna, inne etykiety. Gdy obie strony ściany są zajęte, przesuwa się wzdłuż ściany za otwór, a jeśli i to nie, dalej na zewnątrz.

Otwór drzwi: jego etykieta z dala od zakresu otwierania i od znacznika drzwi
Otwór drzwi: jego etykieta z dala od zakresu otwierania i od znacznika drzwi

Aby przesunąć etykietę, kliknij ją (lub otwór): zaznacza to otwór, którego etykieta ma kwadratowy uchwyt do przesuwania i okrągły do obracania. Ctrl/⌘-klik na uchwycie przywraca etykietę na domyślne miejsce lub znów poziomo. Przesuniętą etykietę zapamiętuje ten widok, wzdłuż i w poprzek ściany od środka otworu, więc podąża za otworem, gdy ściana się przesuwa; arkusze i PDF drukują ją tam, gdzie ją postawiono.

Etykieta otworu przesunięta uchwytem
Etykieta otworu przesunięta uchwytem

To ustawienie widoku, także w jego właściwościach (Widok → Ustawienia widoku): Bryły otworów oraz Wymiary otworów dla wymiaru pod oznaczeniem. Domyślnie żaden widok ich nie rysuje; styl widoku Koordynacja (Zarządzaj → Style widoku, wybrany jako Styl widoku) rysuje je w każdym widoku, który go przyjmie. Ich linie to kategoria Bryły: pióra i kolory w Zarządzaj → Style obiektów (linie cięcia, rzutu, ukryte, nad cięciem), pokazywane lub ukrywane w widoku w Widok → Widoczność / Grafika….

Aby przekazać bryły do programu kolizji, zaznacz Bryły otworów w Plik → Eksportuj IFC lub Fragments… (lub Eksportuj 3D…). W IFC każda bryła to IfcBuildingElementProxy typu PROVISIONFORVOID z Pset_ProvisionForVoid (Shape, Width, Height, Diameter dla okrągłej, Depth) i zestawem Lapina Lapin_OpeningVoid (znak, rodzaj, element nośny, otwór, odsunięcie), powiązana z elementem nośnym; same otwory pozostają IfcOpeningElement. Każda bryła zachowuje GlobalId między eksportami. W eksporcie siatek tworzą osobną grupę Opening voids. Bez zaznaczenia eksporty są jak dotąd.

MEP Pro

Obliczenia inżynierskie sieci — zapotrzebowanie przenoszone przez każdy przewód i dobrany do niego rozmiar, sprawdzenia (otwarte końce, ciasne kolana, spadki kanalizacji, przeciążone źródła), zasady prowadzenia według materiału (miedź w krokach co 45°, PVC skręcające najwyżej o 45°), grzejniki proponowane pod oknami, trasy sugerowane wzdłuż ścian, profil przewodu i aksonometria systemu — znajdują się w edycji Lapin MEP, która dodaje do tej karty grupy Inżynieria i Asystenci.

Zdjęcia wykonane w samym Lapin dnia 17.11.2026 (build e2528f92). Czegoś brakuje albo coś jest nie tak? Zapytaj w aplikacji: Zapytaj mnie albo ? → Zgłoś problem.